Vidhva Sahay Yojana Gujarat: વિધવા સહાય યોજના જેવી ગુજરાત રાજ્યમાં મહિલાઓના કલ્યાણ અને તેમના સામાજિક-આર્થિક સશક્તિકરણ માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ યોજનાઓ અમલમાં છે. તેમાં “વિધવા સહાય યોજના”, જેને હાલમાં “ગંગા સ્વરૂપા આર્થિક સહાય યોજના” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, એક ખૂબ જ સારી યોજના છે. પતિના અવસાન પછી સંસારમાં પોતે એકલી પડતી મહિલાઓ માટે આ યોજના સાચા અર્થમાં જીવન ટેકો બની રહે છે. મહિલાઓને મુશ્કેલ સમયમાં આર્થિક આધાર મળે, તેઓ સન્માનભેર જીવન જીવી શકે અને તેમને પોતાની જરૂરિયાત માટે કોઈ પર નિર્ભર ન થવું પડે, તે મુખ્ય હેતુ સાથે આ યોજના ચાલે છે. નીચે આ યોજનાની બધી જ વિગતો વિસ્તૃત રીતે સમજાવવામાં આવી છે તો અમારી તમને વિનંતી છે કે આ લેખને છેલ્લે સુધી જરૂરથી વાંચજો.
વિધવા સહાય યોજના શું છે?
વિધવા સહાય યોજના એ ગુજરાત સરકારની મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી એક મહત્ત્વપૂર્ણ સહાય યોજના છે. આ યોજના પતિના અવસાન બાદ નિરાધાર બનેલી મહિલાઓને દર મહિને આર્થિક સહાય આપે છે. અગાઉ તેને વિધવા સહાય યોજના તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી, પરંતુ હવે તેનું નામ બદલીને “ગંગા સ્વરૂપા આર્થિક સહાય યોજના” રાખવામાં આવ્યું છે. ગંગા સ્વરૂપા નામ એ સંવેદના અને સમર્પણનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જે રાજ્ય સરકાર વિધવા બહેનો માટે દર્શાવે છે. આ યોજનાના માધ્યમથી મહિલાઓને દર મહિને રૂપિયા 1250 જેટલી સહાય સીધી DBT દ્વારા તેમના બેંક ખાતામાં મોકલવામાં આવે છે. જેનાથી તેઓ ઘરખર્ચ, દૈનિક જરૂરિયાતો, આરોગ્ય અને અન્ય જરૂરી ખર્ચમાં સહાયતા મેળવે છે.
યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય
વિધવા સહાય યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે પતિના અવસાન બાદ એકલા પડી ગયેલી મહિલાઓને આર્થિક અને સામાજિક બંને રીતે સશક્ત બનાવવામાં આવે. ભારતમાં વિધવાઓ અનેક સામાજિક સમસ્યાઓ અને આર્થિક તંગીનો સામનો કરતી હોય છે. આવા સમયે સરકાર તરફથી મળતી માસિક સહાય તેમને પોતાના પગ પર ઉભા રહેવામાં મોટી મદદ રૂપ બને છે. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય એ પણ છે કે મહિલાઓ સ્વાભિમાન સાથે જીવન જીવી શકે, પોતાના સંતાનોને સારું ભવિષ્ય આપી શકે અને સામાજિક રીતે પાછળ ન પડી જાય. સહાય મળવાથી મહિલા કોઈની મદદ માટે હાથ ફેલાવવાની જરૂર ન પડે, અને તેમને આત્મવિશ્વાસ અને સુરક્ષા મળે — તે પણ આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ છે.
યોજનાના મુખ્ય લક્ષ્યો
આ યોજનાના મુખ્ય લક્ષ્યો ઘણી બધી સામાજિક અને આર્થિક સમસ્યાઓને સ્પર્શે છે. પહેલા નંબર પર, વિધવા મહિલાઓને સતત માસિક આવક મળી રહે તે ખાસ મુદ્દો છે. કારણ કે મોટા ભાગે ઘરનું કમાણીનું કામ પતિ કરે છે, અને તેમના અવસાન બાદ મહિલાઓને મુશ્કેલી પડે છે. બીજું મુખ્ય લક્ષ્ય એ છે કે વિધ્વાઓને સમાજમાં સન્માન મળે, અને તેમનો ગૌરવભંગ ન થાય. આ યોજના એ વિચાર સાથે દાખલ કરવામાં આવી છે કે વિધવા બહેનો પર કોઈ આર્થિક ભાર ન આવે. ત્રીજું લક્ષ્ય એ છે કે રાજ્યમાં રહેલ વિધવા બહેનોને આવક મર્યાદા આધારિત સહાય આપીને તેમને જીવન યાપન માટે મદદરૂપ થવું. તેમજ આ યોજનાના માધ્યમથી મહિલાઓ સહિત તેમના બાળકોને સુરક્ષિત અને સ્થિર જીવન આપવા સરકાર પ્રયત્ન કરે છે.
યોજનાના લાભ
આ યોજનાના લાભ અનેક પ્રકારના છે, જેમાં સૌથી મહત્વનું છે દર મહિને મળી રહેતી આર્થિક સહાય. ગંગા સ્વરૂપા આર્થિક સહાય યોજનામાં વિધવા બહેનોને દર મહિને રૂપિયા 1250 મળે છે. આ રકમ સીધી તેમના બેંક ખાતામાં જમા થાય છે, એટલે કે સહાય પહોંચાડવામાં કોઈ મધ્યસ્થી અથવા વિલંબ થતો નથી. આ યોજના અંતર્ગત સહાય જીવનભર મળે છે, એટલે કે વિધવા બહેનને પુનઃલગ્ન ન થાય અને આવક મર્યાદામાં રહીને તેઓ આ સહાય સતત મેળવી શકે છે. આ ઉપરાંત, આ યોજના અંતર્ગત લાભાર્થીઓને સરકારની અન્ય કલ્યાણકારી યોજનાઓમાં પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે. આ સહાય મળવાથી મહિલાઓના મકાનખર્ચ, સંતાનની જરૂરીયાતો, આરોગ્ય સારવાર અને રોજિંદા ખર્ચમાં ઘણી મદદ થાય છે.
યોજનામાં કોણ પાત્ર છે?
વિધવા સહાય યોજના માટે પાત્રતા ખૂબ જ સરળ રાખવામાં આવી છે જેથી જે બહેનોને મદદની સચોટ જરૂર હોય તેઓ સુધી યોજના પહોંચે. સૌથી પહેલા, અરજદાર વિધવા હોવી ફરજિયાત છે અને તેની પાસે પતિના મરણનું પ્રમાણપત્ર હોવું જરૂરી છે. વધુમાં, અરજદાર ગુજરાત રાજ્યની મૂળ રહેવાસી હોવી જોઈએ. ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં રહેતી વિધવા બહેનોની કુટુંબ આવક વાર્ષિક 1,20,000 રૂપિયા કરતાં ઓછી હોવી જોઈએ જ્યારે શહેરી વિસ્તારો માટે આવક મર્યાદા 1,50,000 રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવી છે. અરજદારની ઉંમર 18 વર્ષ કે તેથી વધુ હોવી જોઈએ. મહત્વની વાત એ છે કે જે વિધવા બહેનો પાસે 21 વર્ષથી વધુ ઉંમરના પુત્ર હોય તેઓ પણ આ યોજનામાં પાત્ર ગણાશે.
અરજી ફોર્મ કેવી રીતે ભરવું?
વિધવા સહાય માટે અરજદારને Digital Gujarat Portal પર ઓનલાઈન અરજી કરવાની રહેશે. ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં રહેતી બહેનો તેમના ગામની ગ્રામ પંચાયત પાસે આવેલા VCE (Village Computer Entrepreneur) પાસે જઈને અરજી ફોર્મ ભરી શકે છે. જ્યારે શહેર કે તાલુકા વિસ્તારમાં રહેતા અરજદારો મામલતદાર કચેરી ખાતે કોમ્પ્યુટર ઓપરેટર પાસે જઈ શકે છે. ત્યાં તેઓને ઓનલાઈન ફોર્મ ભરવામાં માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. ફોર્મમાં અરજદારની વ્યક્તિગત માહિતી, સરનામું, આવક, બેંક વિગતો, પતિના મરણની તારીખ જેવી વિગતો સાચી રીતે ભરવી જરૂરી છે. તમામ જરૂરી દસ્તાવેજોની સ્કેન નકલ જોડવામાં આવશે. ફોર્મ ભર્યા બાદ તલાટીશ્રી અથવા સંબંધિત અધિકારી પાસેથી ખરાઈ કરાવીને અરજી સબમિટ કરવામાં આવે છે.
યોજનામાં જરૂરી દસ્તાવેજો
આ યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે કેટલાક આધાર પુરાવા ફરજિયાત રાખવામાં આવ્યા છે. તેમાં સૌથી મહત્વનું દસ્તાવેજ છે પતિના અવસાનનું પ્રમાણપત્ર. આ ઉપરાંત અરજદારની આધાર કાર્ડ નકલ, રેશનકાર્ડની નકલ, આવકનો દાખલો અને વિધવા હોવાની ખાતરી આપતું પ્રમાણપત્ર જરૂરી છે. તેમજ તલાટીશ્રી પાસેથી મળતું “પુનઃલગ્ન નથી કરેલ” તે અંગેનું સર્ટિફિકેટ પણ જરૂરી છે. અરજદારનું બેંક ખાતું આધાર-લિંક્ડ હોવું જોઈએ જેથી DBT દ્વારા સહાય સીધી જમા થઈ શકે. ફોટોગ્રાફ, ઉંમરનો પુરાવો, સરનામાનો પુરાવો પણ સાથે આપવો પડે છે. આ તમામ દસ્તાવેજો ઓનલાઈન ફોર્મ સાથે અપલોડ થાય છે.
અરજી ક્યાં અને કેવી રીતે કરવી?
અરજી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ ઓનલાઈન છે અને Digital Gujarat Portal પર થાય છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં રહેતી બહેનો VCE પાસે જઈ શકે છે. શહેર અથવા તાલુકા વિસ્તારના લાભાર્થીઓ મામલતદાર કચેરીના કોમ્પ્યુટર ઓપરેટર પાસે જઈને અરજી કરી શકે છે. ઓનલાઈન અરજી કર્યા બાદ અરજદારને અરજી નંબર સાથે પાવતી મળે છે, જે પછીની પ્રક્રિયામાં ઉપયોગી થાય છે. અરજદાર પોતાની અરજીનું Status પણ ઓનલાઈન NSAP Portal દ્વારા ચેક કરી શકે છે. અરજી બન્યા બાદ યોગ્યતા ચકાસણી થાય છે અને પછી સહાય શરૂ થાય છે.
યોજનાની જરૂર શા માટે છે?
વિધવા બહેનો પતિના અવસાન પછી ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરે છે. તેઓએ ઘર, બાળકો, રોજિંદા ખર્ચ, આરોગ્ય અને જીવનની દરેક જવાબદારી એકલી સંભાળવી પડે છે. આવી સ્થિતિમાં જો આવક ન હોય તો જીવન ખૂબ કપરું બની જાય છે. ભારતીય સમાજમાં ઘણી જગ્યાએ વિધવાઓને હજુ પણ આર્થિક અને સામાજિક બે પ્રકારની સમસ્યા થાય છે. આ યોજના એ જ મુશ્કેલી દૂર કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે. સરકારને ખબર છે કે આર્થિક સહાયથી મહિલાનું જીવન થોડું સરળ બને છે, અને તે સ્વાભિમાન સાથે જીવન જીવી શકે છે. સન્માન, સુરક્ષા અને સ્વતંત્રતા — આ ત્રણેય બાબતો માટે આ યોજના ખૂબ જ જરૂરી છે.
સંપર્ક માહિતી
વિધવા સહાય યોજનાની ઓનલાઈન અરજી અથવા અન્ય કોઈ પ્રશ્ન માટે Digital Gujarat Portal Helpline નંબર 18002335500 પર સંપર્ક કરી શકાય છે. રાજ્ય સ્તરે પણ 155209 નંબર પર વિધવા સહાય સંબંધિત માહિતી મળે છે. ઉપરાંત, જિલ્લા સ્તરે દરેક જિલ્લાની “જિલ્લા મહિલા અને બાળ અધિકારીશ્રીની કચેરી” આ યોજનાનું માર્ગદર્શન આપે છે. કોઈપણ દસ્તાવેજ, સહી, પ્રમાણપત્ર કે અન્ય માહિતી માટે અરજદાર પોતાના તાલુકા કચેરી અથવા ગ્રામ પંચાયતનો સંપર્ક કરી શકે છે.
ખાસ નોંધો / મહત્વની સૂચનાઓ
આ યોજનાનો લાભ લઈ રહેલી વિધવા બહેનો માટે દર વર્ષે જુલાઈ માસમાં બે મહત્વની પ્રક્રિયા ફરજિયાત છે. પ્રથમ, તેઓએ “પુનઃલગ્ન નથી કર્યું” તે અંગેનું પ્રમાણપત્ર તલાટીશ્રી પાસેથી મેળવી મામલતદાર કચેરીમાં જમા કરાવવું પડે છે. બીજું, કુટુંબની આવક અંગેનું પ્રમાણપત્ર દર ત્રણ વર્ષે જમા કરાવવાનું રહે છે. આધાર કાર્ડ વેરિફાઈ કરાવવું, મોબાઈલ નંબર અપડેટ રાખવો અને બેંક ખાતું આધાર-લિંક્ડ રાખવું પણ ખૂબ જ જરૂરી છે જેથી સહાય બંધ ન થાય.
FAQ – વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
1. વિધવા સહાય યોજના ક્યા વિભાગ ચલાવે છે?
આ યોજના મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ (WCD Gujarat) દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.
2. આ યોજના હેઠળ કેટલી સહાય મળે છે?
વિધવા બહેનોને દર મહિને DBT દ્વારા રૂપિયા 1250ની સહાય મળે છે.
3. આવક મર્યાદા કેટલી છે?
ગ્રામ્ય વિસ્તારો માટે 1,20,000 રૂપિયા, શહેર વિસ્તારો માટે 1,50,000 રૂપિયા આવક મર્યાદા છે.
4. ઓનલાઈન અરજી ક્યાં કરવી?
Digital Gujarat Portal દ્વારા ઓનલાઈન અરજી કરવી.
5. માર્ગદર્શન માટે ક્યાં સંપર્ક કરવો?
જિલ્લા મહિલાઓ અને બાળ અધિકારીશ્રીની કચેરી અથવા Digital Gujarat Helpline પર સંપર્ક કરી શકાય છે.
અરજી કરવા માટે જરૂરી લિંક:
| યોજનાની અન્ય માહિતી માટે | અહીં ક્લિક કરો |
| અરજી કરવા માટે | અહીં ક્લિક કરો |
| માહિતી પ્લસ પર જવા માટે | અહીં ક્લિક કરો |