ટ્રેક્ટર સહાય યોજના 2025: ખેતી આપણા દેશનું મજબૂત આધારસ્તંભ છે અને ખેડૂતોને સમયસર યોગ્ય સાધનો મળે તો જ તેઓ વધુ ઉત્પાદન કરી શકે છે. આજના સમયમાં ખેતીને આધુનિક બનાવવા માટે સૌથી જરૂરી સાધન છે – ટ્રેક્ટર. ટ્રેક્ટર માત્ર જમીનમાં હળ ચલાવવા માટે જ નહીં પરંતુ વિવિધ ખેતી કાર્યોને ઝડપથી અને અસરકારક રીતે પૂર્ણ કરવા માટે ખૂબ મદદરૂપ બને છે. પરંતુ સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના ઘણા ખેડૂતો માટે ટ્રેક્ટર ખરીદવું એક બહુ મોટો ખર્ચ છે. આ સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત સરકાર દ્વારા દર વર્ષે ટ્રેક્ટર સહાય યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવે છે. આ યોજના અંતર્ગત ખેડૂતોને 20 HP થી 60 HP સુધીના ટ્રેક્ટર ખરીદવા માટે નાણાકીય સહાય આપવામાં આવે છે.
આ લેખમાં આપણે યોજનાની દરેક માહિતી સરળથી સમજીએ — યોજના શું છે, તેનો ઉદ્દેશ્ય શું છે, કોણ પાત્ર છે, કેટલા રૂપિયા સહાય મળે છે, ઓનલાઈન અરજી કેવી રીતે કરવી અને કયા કયા દસ્તાવેજ પડશે. ચાલો હવે દરેક મુદ્દાને સરળ ભાષામાં વિગતે સમજીએ.
ટ્રેક્ટર સહાય યોજના શું છે?
ટ્રેક્ટર સહાય યોજના એ ગુજરાત સરકારના કૃષિ વિભાગ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી એક ખૂબ જ ઉપયોગી સહાય યોજના છે. આ યોજના હેઠળ ખેડૂતોને ટ્રેક્ટર ખરીદવા માટે નાણાકીય સહાય આપવામાં આવે છે જેથી તેઓ આધુનિક ખેતી માટે જરૂરી સાધન મેળવી શકે. સામાન્ય રીતે ટ્રેક્ટર ખરીદવાનું ખર્ચાળ હોય છે, ખાસ કરીને નાના અને મધ્યમ વર્ગના ખેડૂતો માટે. સરકારનું મુખ્ય લક્ષ્ય એ છે કે ખેતી વધુ ઉત્પાદનક્ષમ અને ટેકનોલોજીકલ બને અને કોઈપણ ખેડૂત માત્ર ખર્ચ વધારે હોવાથી ટ્રેક્ટર ખરીદવામાં પાછળ ન રહી જાય.
આ યોજના અંતર્ગત ખેડૂતોને 20 HP થી લઈને 60 HP સુધીના ટ્રેક્ટર ખરીદી પર સહાય આપવામાં આવે છે. સરકાર ટ્રેક્ટર ખરીદ માટે કુલ ખર્ચના 25% કે 1,00,000 રૂપિયા – બેમાંથી જે ઓછી રકમ બને તે સહાય આપે છે. સહાયની રકમ સીધી જ ખેડૂતના બેંક ખાતામાં DBT દ્વારા જમા થાય છે.
યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય
ટ્રેક્ટર સહાય યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને આધુનિક સાધનો ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. ખેતી કાર્ય પહેલાની જેમ શ્રમ આધારિત ન રહી જાય, પરંતુ મશીન આધારિત બને અને ઓછા સમયમાં વધુ ઉત્પાદન મળી રહે, એ જ સરકારનો મુખ્ય હેતુ છે.
ખેડૂત ટ્રેક્ટર ખરીદી શકે એટલી નાણાકીય ક્ષમતા દરેક પાસે નથી. તેથી સરકાર એવું માધ્યમ આપે છે જેથી ખેડૂતોને આર્થિક ભાર લાગ્યા વગર નવી ટેકનોલોજીના સાધનો મળે. આવી યોજનાઓથી ગામડાં અને ખેતી ક્ષેત્રમાં વિકાસ વધુ ઝડપથી થાય છે અને ખેડૂતો પણ ઈમાનદારીથી પોતાના ખેતરમાં વધુ ઉત્પાદન મેળવી શકે છે.
યોજનાના મુખ્ય લક્ષ્યો
ટ્રેક્ટર સહાય યોજનામાં કેટલાક આધારભૂત લક્ષ્યો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે:
- ખેતીને આધુનિક બનાવવી: આજે ખેતીમાં મશીનરીનો ઉપયોગ જરૂરી બની ગયો છે, અને ટ્રેક્ટર તેના કેન્દ્રમાં છે. ટ્રેક્ટર હોય તો ખેડૂત જમીન તૈયાર કરવાથી લઈને પાક કાપવાની પ્રક્રિયા સુધી અનેક કાર્યો સરળતાથી કરી શકે છે.
- ઉત્પાદન વધારવું: ટ્રેક્ટરના ઉપયોગથી સમય બચાવી શકાય છે અને ઓછા સમયમાં વધુ જમીન પર ખેતી કરી શકાય છે, જેથી ઉત્પાદન પણ વધે છે.
- ખેડૂતો પરનો ભારે ખર્ચ ઘટાડવો: ટ્રેક્ટર ખરીદવા હજારો-લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ આવે છે. સહાય મળવાથી આ ખર્ચનો એક ભાગ સરકાર ઉઠાવે છે.
- SC, ST, OBC અને સામાન્ય વર્ગના દરેક ખેડૂતને સમાન તક આપવી: તમામ વર્ગના ખેડૂતને આ સહાય માટે પાત્રતા આપવામાં આવી છે જેથી કોઈ પણ વર્ગથી ભેદભાવ ન થાય.
- ગ્રામ્ય અર્થતંત્રમાં વૃદ્ધિ લાવવી: ખેતીમાં પ્રગતિ થશે એટલે ખેડૂતોની આવક પણ વધશે અને સમગ્ર ગ્રામ્ય પ્રદેશના વિકાસમાં વધારો થશે.
યોજનાના લાભ
ટ્રેક્ટર સહાય યોજના ખેડૂતોને અનેક ફાયદા આપે છે. કેટલાક મુખ્ય લાભ નીચે મુજબ છે:
- સમગ્ર ગુજરાતના તમામ ખેડૂત ખાતેદારો આ યોજના માટે પાત્ર છે, એટલે કે SC, ST, OBC અને General – ચારેય વર્ગના ખેડૂતોને સમાન લાભ મળે છે.
- સરકાર ટ્રેક્ટર ખરીદી માટે 25% ખર્ચ અથવા ₹1,00,000 (જે ઓછી રકમ બને તે) સહાય આપે છે.
- સહાયની રકમ સીધી જ DBT દ્વારા ખેડૂતના બેંક ખાતામાં જમા થાય છે જેથી કોઈ બિનજરૂરી પ્રક્રિયા અથવા દખલ ન રહે.
- આ યોજનાનો લાભ ખેડૂત દર 10 વર્ષે એક વખત મેળવી શકે છે.
- ટ્રેક્ટર ખેતીમાં મહેનત અને સમય બંને બચાવે છે, એટલે કે ટ્રેક્ટર હોવાથી ખેડૂત વધુ અસરકારક રીતે ખેતી કરી શકે.
- આ યોજનાથી ખેડૂતોને ખેતીનું આધુનિકીકરણ કરવામાં મદદ મળે છે અને ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવાની સુવિધા મળે છે.
યોજનાના માટે પાત્રતા (Eligibility)
ટ્રેક્ટર સહાય યોજના માટે નીચેના ખેડૂત પાત્ર માનવામાં આવે છે:
- અરજદાર ગુજરાત રાજ્યનો વતની અને માન્ય ખેડૂત હોવો જોઈએ.
- અરજદારના નામે ખેતીની જમીન હોવી આવશ્યક છે.
- SC, ST, OBC અને General તમામ વર્ગોના ખેડૂત પાત્ર ગણાય છે.
- અરજદારના આધારે ઓનલાઈન અરજી કરવાની રહેશે.
- ખેડૂત પાસે માન્ય ખાતેદાર તરીકે 7/12, 8-A જેવા ખેતરના દસ્તાવેજ હોવા જોઈએ.
- સહાયનો લાભ 10 વર્ષમાં માત્ર એક જ વાર મળે છે, એટલે તે સમયગાળો પૂર્ણ થઈ ગયો હોય ત્યારે જ ફરી અરજી કરી શકાય.
- ટ્રેક્ટર ખરીદી સરકાર દ્વારા મંજૂર કરાયેલ પેનલમાં સમાવિષ્ટ કંપની અથવા વિક્રેતા પાસેથી જ કરવી પડશે.
અરજી પ્રક્રિયા
ટ્રેક્ટર સહાય માટે અરજી કરવાની પ્રકિયા ખુબ જ સરળ છે. સરકારએ ખેડૂત મિત્રોને અનુકૂળ એવી ઓનલાઈન વ્યવસ્થા ઉભી કરી છે.
પ્રથમ તો ખેડૂતે i-Khedut Portal પર જઈને અરજી ફોર્મ ભરવાનું રહેશે. ઓનલાઈન અરજી ફોર્મમાં વ્યક્તિગત માહિતી, જમીનની વિગતો, બેંક ખાતાની વિગતો અને કેટલા HP નો ટ્રેક્ટર ખરીદવા ઈચ્છો છો તે માહિતી પૂરતી કરવાની રહેશે.
અરજી ફોર્મ ભર્યા બાદ તેને સબમિટ કરવું પડે છે અને સબમિટ થયા પછી તેની પ્રિન્ટ આઉટ કાઢીને ખેડૂતને પોતાની પાસે રાખવી જોઈએ. પ્રિન્ટ આઉટ રાખવાથી આગળની પ્રક્રિયામાં સરળતા થાય છે.
પછી અધિકારીઓ દ્વારા અરજાની તપાસ કરવામાં આવે છે. જો માહિતી સાચી હશે તો અરજદારના મોબાઇલ નંબર પર “તમારી અરજી મંજુર કરવામાં આવી છે” એવો મેસેજ આવે છે. ત્યાર બાદ ખેડૂત ટ્રેક્ટર ખરીદી શકે છે અને બિલ સહિતના દસ્તાવેજો અપલોડ કરીને સહાય માટેનો દાવો કરી શકે છે.
જરૂરી દસ્તાવેજો
ટ્રેક્ટર સહાય માટે અરજી કરતી વખતે નીચેના દસ્તાવેજો જરૂરી રહેશે:
- આધાર કાર્ડ
- રેશન કાર્ડ
- બેંક પાસબુકની ઝેરોક્સ અથવા કેન્સલ ચેક
- 7/12 અને 8-A ઉતારા
- જો SC/ST/OBC કેટેગરી હોય તો માન્ય જાતિ પ્રમાણપત્ર
- જો અરજદાર દિવ્યાંગ હોય તો દિવ્યાંગતા પ્રમાણપત્ર
- ટ્રેક્ટર ખરીદી અંગેનું અસલ બિલ
- જો જમીન સહખાતેદાર હોય તો સંમતીપત્રક
આ તમામ દસ્તાવેજો ઓનલાઈન અપલોડ કરવા પડશે અને મૂળ નકલ તપાસ દરમિયાન રજૂ કરવી પડી શકે.
અરજી ક્યાં અને કેવી રીતે કરવી?
આ યોજનામાં અરજી માત્ર ઑનલાઇન જ સ્વીકારવામાં આવે છે.
- ખેડૂતે i-Khedut Portal ખોલવું જેની સત્તાવાર વેબસાઈટ www.ikhedut.gujarat.gov.in છે.
- “કંપનીઓ/યોજનાઓ” વિભાગમાં જઈ “કૃષિ સાધન સહાય યોજના” પસંદ કરવી.
- “ટ્રેક્ટર સહાય યોજના” પસંદ કરવી.
- નવું અરજી ફોર્મ ખોલવું.
- જરૂરી માહિતી દાખલ કરી દસ્તાવેજો અપલોડ કરવા.
- અંતે સબમિટ કરીને તેની પ્રિન્ટ કાઢી રાખવી.
અરજીની છેલ્લી તારીખ 15/11/2025 થી 29/11/2025 છે. ત્યાર બાદ કોઈ ફોર્મ સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.
સહાય કઈ રીતે મળશે?
જ્યારે ખેડૂત ટ્રેક્ટર ખરીદી લે છે અને તેના દસ્તાવેજો i-Khedut Portal પર અપલોડ કરે છે, ત્યાર બાદ વિભાગીય અધિકારો તેની પુષ્ટિ કરે છે. માહિતી સાચી અને યોગ્ય જણાશે તો સહાય ખેડૂતના બેંક ખાતામાં સીધી જ DBT (Direct Benefit Transfer) દ્વારા જમા કરવામાં આવે છે.
આથી સહાય મેળવવામાં કોઈ મધ્યસ્થી, વિલંબ કે ભૂલો થવાની સંભાવના નથી રહેતી અને રકમ સીધી જ અરજદારને મળે છે.
સંપર્ક માહિતી / મદદ ક્યાં મળે?
જો ખેડૂતને અરજી કરતી વખતે કોઈ મુશ્કેલી આવે તો તેઓ નીચે જણાવ્યા સ્થળે સંપર્ક કરી શકે છે:
- નજીકનું કૃષિ કાર્યાલય
- તાલુકા કૃષિ અધિકારી
- જિલ્લા કૃષિ વિભાગ
- અથવા i-Khedut હેલ્પલાઈન
- નજીકના ગ્રામ સેવક/કમ્પ્યુટર ઓપરેટર પણ માર્ગદર્શન આપે છે
ખાસ નોંધો / ધ્યાન રાખવાની બાબતો
- ટ્રેક્ટર માત્ર સરકાર દ્વારા મંજૂર કરેલા ડીલર પાસેથી જ ખરીદવું.
- અસલ બિલ જ અપલોડ કરવું અને ખરીદીની તારીખ અરજી મંજુર થ્યા પછીની હોવી જરૂરી.
- એક વખત અરજી મંજુર થયા બાદ જ ખરીદી કરવાની રહેશે.
- ફોર્મમાં ખોટી માહિતી ભરવામાં આવે તો અરજી રદ કરી શકાય છે.
- સમતી પત્ર ન હોવા પર સહખાતેદારવાળી જમીન પર અરજી મંજુર થશે નહીં.
FAQ – વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
1. ટ્રેક્ટર સહાય યોજના કોને મળે છે?
ગુજરાતના તમામ માન્ય ખેડૂત ખાતેદારોને – SC, ST, OBC અને General – બધાને સહાય મળે છે.
2. કેટલા રૂપિયાની સહાય મળે છે?
ટ્રેક્ટર ખરીદના 25% અથવા ₹1,00,000 – બેમાંથી જે ઓછી રકમ બને તે.
3. શું અરજી ઑનલાઇન જ કરવી પડે?
હા, અરજી માત્ર i-Khedut Portal પર ઓનલાઈન જ સ્વીકારાય છે.
4. શું જૂના ટ્રેક્ટર પર સહાય મળે?
ના, માત્ર નવા ટ્રેક્ટર પર જ સહાય મળે છે.
5. કેટલી વાર સહાય મળી શકે?
દર 10 વર્ષે માત્ર એક વખત.
6. સહાય કઈ રીતે મળે છે?
ખેડૂતના બેંક ખાતામાં સીધી DBT દ્વારા.
7. ટ્રેક્ટર ક્યાંથી ખરીદવું પડે?
સરકારે મંજૂર કરેલા પેનલમાં આવેલા વિક્રેતા પાસેથી જ.
અરજી કરવા માટે જરૂરી લિંક:
| યોજનાની અન્ય માહિતી માટે | અહીં ક્લિક કરો |
| અરજી કરવા માટે | અહીં ક્લિક કરો |
| માહિતી પ્લસ પર જવા માટે | અહીં ક્લિક કરો |